Адам Глобус

hlobus@litara.net — Sat, 17 May 2008 08:03:45 GMT

Філосаф

Навучэнец Шчасны заваліў восем дысцыплін. Ён атрымаў незазавальняюча па ўсім акром спецыяльнасці. З малюнкам, жывапісам і кампазіцыяй ў Шчаснага ўсё было больш-менш добра, не лічачы таго, што ён не адрозніваў чырвоны колер ад зялёнага. Калі замест чырвонай моркаўкі на працы Шчаснага з’явілася зялёная, мы падумалі так і трэба, такі мастацкі ход. Але і ў наступным нацюрморце замест зялёнай бутэлькі напісалася чырвоная. Сумневы зніклі, ён у нас класічны дальтонік. Мы яму, як змаглі, растлумачылі пра дальтанізм. Ён цяпер пачаў папярэдне распытваць пра колеры рэчаў, якія трэба было напісаць.

Фізіка, хімія, матэматыка, літаратуры і мовы для Шчаснага былі незразумелымі рэчамі. Ён спрабаваў чытаць чужыя канспекты, браўся рыхтавацца да іспытаў, але ў яго нічога не атрымлівалася. Тады ён вырашыў замест стоса падручнікаў прачытаць адну разумную кнігу. Такіх людзей, што вераць у вартасць адной кнігі даволі шмат. Але Шчасны ўзяў не тую кнігу, у якую вераць звычайныя людзі. Шчасны ўзяў “Эстэтыку” Гегеля і пачаў чытаць. Прыходзіў увечары дамоў, піў бутэлечнае піва з рыльца і чытаў. Ён прачытаў усю “Эстэтыку” ад першай старонкі да апошняй. Прачытаў і зразумеў, што нічога ён не зразумеў, а каб зразумець трэба прачытаць кнігу другі раз. Шчасны прачытаў Гегеля другі раз, і зноў жа ад самай першай старонкі да самай апошняй.

У вучэльні над Шчасным пачалі пасмейвацца. Спрабавалі называць яго Гегельянцам, але задоўгая мянушка не прыляпілася. А вось мянушка Філосаф да яго прыстала. Філосаф Шчасны – гучала пераканаўча. Толькі сам ён мянушку не залюбіў. Сваё чытанне Гегеля Філосаф трымаў у сакрэце. Ніхто б і не даведаўся пра чытанне, каб не ягоная сужыцельніца – Цыбіна. Ёй надакучыў п’яны чытач у кватэры. Цыбіна спрабавала добрымі словамі ўгаварыць сужыцеля, каб кінуў дурны занятак. Шчасны не слухаў Цыбіну. Піў і чытаў. Цыбіна пачала шукаць парады ў сябровак, а замест добрых парадаў яе сужыцель атрымаў абразлівую мянушку.

Аднойчы ўвечары Цыбіна распачала прасаваць кашулі сужыцеля, а той адкаркаваў піва і разгарнуў кнігу. “Які ты ў мяне дэбіл… Мала таго, што ты класічны дальтонік, ты яшчэ і дэбіл класічны…” – глянуўшы на Шчаснага, Цыбіна ўздыхнула. “Маўчы, брыда крывазубая!” – агрызнуўся сужыцель. “Патрыньдзі ў мяне, Філосаф хрэнаў, зараз прасам як заманьдзячу!” – Цыбіна пагрозліва ўзняла над галавою распалены прас. Дарма, бо Шчасны шпурнуў у яе бутэльку. Тая прасвістала каля жаночага вуха і разбілася ад сцяну. Жанчына шпурнула ў мужчыну цяжкі прас, але не пацэліла. Філосаф падняў прас, падбег да жанчыны і садануў ёй гарачым прасам у жывот. Сужыцельніца заенчыла, павалілася на падлогу, пачала курчыцца і качацца. Філосаф аслупянеў. Жанчына крычала і качалася, а мужчына слупам стаяў над ёю. Слёзы цяклі па няголеных шчаках Філосафа. Плакаў ён моўчкі. Ён стаяў і плакаў, нават калі жанчына паднялася, сабрала рэчы і сышла. Так ён прастаяў паўночы, а потым парваў “Эстэтыку” на шкамуты.

Праўдамі і няпраўдамі наш Філосаф атрымаў залікі па ўсіх дысцыплінах. Выкладчыкі пашкадавалі дальтоніка. Так бывае, што нават кепскіх людзей у нас могуць пашкадаваць. Філосаф скончыў вучэльню, абараніў дыплом і пайшоў працаваць мастаком-афармляльнікам на завод.

Цібіна? А Цыбіна выйшла замуж за мурына і з’ехала ў Кенію. У той Кеніі палова дарог належыла сям’і, з якой паходзіў муж нашай Цыбінай. Яна нарадзіла дарожнага прынца, і жыццё ў яе зрабілася шакаладным.

hlobus@litara.net — Sat, 17 May 2008 06:44:50 GMT

Гута і Густ

У ложку ляжалі Гута і Густ. “Люблю!” – Густ пацалаваў Гуту. “Не веру!” – прашаптала Гута і прытулілася да Густа. “Люблю цябе ўсё больш і больш!” – Густ абняў сваю Гуту. “Не веру!” – паўтарыла Гута і яшчэ шчыльней прыціснулася да свайго Густа. “Раней я цябе любіў год, а цяпер я цябе люблю ўжо цэлых сем гадоў!”

hlobus@litara.net — Fri, 16 May 2008 13:58:39 GMT

Такой была Кася, калі мы разам радаваліся першай песні
ансамбля "Новае Неба" -- "Божа, забяры маё жыццё...".
Фота Уладзіміра Парфянка (?). 1990 год.

hlobus@litara.net — Fri, 16 May 2008 12:00:55 GMT

Койданаўскія рыбакі (Казік Кісель з дзецьмі) на возеры,
каля мястэчка Гарадзішчы. 1955 год.

hlobus@litara.net — Fri, 16 May 2008 07:16:06 GMT

2008. Жонка і душ

Стаю пад душам, а жонка нешта расказвае. Яна накладае белую маску на твар і гаворыць-гаворыць. Слоў я разабраць не магу. Стаю пад прахалоднымі струменямі, а жонка, стоячы перад вялікім люстэркам, мне пра нешта распавядае, а я не магу разабраць пра што. Калі што важнае, дык яна абавязкова паўторыць расповяд за сняданкам. Праз тры гадзіны жонка паляціць здымаць прыгажуню Вікторыю ў Версалі. Праз шапаценне вады я чую слова “Версаль”. Я праз паўгадзіны пайду ў студыю дапісваць чарговую грызаль. Апошнім часам, мяне захапляе сціпласць грызалі. Сваю апошнюю працу я так і назваў “Мадам Грызаль”. Шуміць, шуміць, шуміць вада.

hlobus@litara.net — Thu, 15 May 2008 11:41:26 GMT

Люблю разглядаць палотны Пабла Пікаса.
Фота Алены Адамчык. Барселона, 2006 год.

hlobus@litara.net — Thu, 15 May 2008 11:38:34 GMT

2008. Яна і карціна

“Ты куды?” – “У студыю!” – “Зноў да сваіх голадупых дзевак, да сваіх інтэлектуальных мышэй? Добра, я цябе адпускаю. Ідзі, глядзі і пішы шэдэўр! Калі ты не напішаш шэдэўр, больш я цябе не адпушчу! Ты мяне чуеш?” – “Канешне…” Пайшоў я ў студыю і пачаў новую карціну. Захапіўся так, што на наступны дзень не пайшоў на працу. Карціна ў мяне атрымалася. Так бывае, што здольнасці супадаюць з жаданнямі, а майстэрства хапае роўна на столькі каб не сапсаваць палатно і сваечасова спыніцца. Сам сабе я даўно не веру, сам сябе я навучыўся падманваць, таму запрасіў у студыю Сцяпана, каб ён сказаў колькі словаў пра палатно. “Больш не чапай! Добра? У мінулы раз ты сапсаваў палатно. У цябе атрымалася, а ты пачаў дапрацоўваць і знічтожыў усё найлепшае. Цяпер спыніся, замоў дарагую раму. Не металёвую акантовачку, а шырокую багетавую музейную раму трэба зрабіць…” Каб замацаваць поспех пачаў новае палатно. Цяпер я ведаю, як трэба! Цяпер… Нічога ў мяне не выйшла. Быццам і не я маляваў добрую карціну, нібыта нехта іншы яе намаляваў. Ну чаму так? Цяперака давядзецца зрабіць дзесяць пасрэдных палотнаў. Нідзе не дзецца. Сябе я падмануць змагу, але гледача не падманеш. Адно ў гэтай гісторыі добра, калі яна спытае: “Ты куды?” Скажу: “У студыю! Пайду пісаць кепскія карціны з выдатных натуршчыц!” Я ж маю поўнае права на дзесяць пасрэдных карцін.

hlobus@litara.net — Thu, 15 May 2008 07:30:03 GMT

Бар

У нашым мястэчку дзеці любілі маляваць. Так бывае: нехта са старэйшых распачне справу, а малодшыя падхопяць тое пачынанне. Пакуль Віця Мілько не купіў алейныя фарбы, нікому і ў галаву не прыходзіла сесці і маляваць дзеля ўласнага задавальнення. Віця прывёз з Менску фарбы ў свінцовых цюбіках і на кардоне напісаў рэчку Рудзіцу і кусты алешніку над вадою. Усе хадзілі паглядзець на сапраўдную бліскучую карціну. Нават дарослыя хвалілі нашага Віцю Мілько. Ну і мы усе адзін за адным панабывалі розныя фарбы і пачалі пэцкаць паперу. Мы малявалі і паказвалі адзін адному свае шматколерныя мары. Толік Кісель намаляваў вялікі баравік у зялёнай траве. Вова Савіч напісаў сухую рыбіну. Толік Александровіч акварэллю напісаў залатыя яблыкі. Тады Віця Мілько зрабіў шэдэўр, ён намаляваў бар.

Такія бары мы бачылі адно ў замежных кінастужках. Герой ішоў па вуліцы, бачыў шыльду з надпісам BAR, заходзіў, павольна аглядаў памяшканне, падыходзіў да доўгай стойкі, сядаў на высокае крэсла, ставіў локці на стойку… Мяне заўсёды ўражваў момант з локцямі. У нас нельга было ставіць локці на стол, калі ясі. А там, у бары, герой абавязкова ставіў локаць на стойку. Герой ставіў локці на стойку і замаўляў віскі. Ліслівы барман імгненна напаўняў чарку да краёў. Знарочыста запракінуўшы голаў, герой куляў чарку і прасіў паўтарыць. Звычайны кінаштамп. Гэта цяпер ён звычайны, а тады, калі ніякіх бараў у нас не было, сцэна з барнай стойкаю ўсіх нас зачароўвала. Мы любілі яблыкі, грыбы, рэчку з рыбаю… Мы ўсё гэта любілі і малявалі, але яшчэ нам хацелася ў бар. Віця Мілько намаляваў нашую запаветную мару, нашага героя.

Хлопчыкі мараць як хутчэй вырасці і стаць дарослымі мужчынамі. І мы марылі вырасці як найхутчэй. Мы жадалі вырасці, жадалі пайсці па вуліцы, жадалі ўбачыць шыльду з надпісам BAR, зайсці ў цемнаватае памяшканне поўнае тытунёвага дыму… Як жа-ж нам хацелася паставіць локці на стойку і замовіць сабе віскі… А колькі нас такіх хлопчыкаў было? Колькі нас было ў вялікай імперыі, якая кантралявала 75% сушы на Зямлі і не мела ніводнага сапраўднага бара з віскі ды содавай? Добра, пра содавую можна забыць. А пра віскі ў бары варта яшчэ сказаць колькі словаў.

Хлопчыкі выраслі, сталі мужчынамі, хлапечыя мары здзейсніліся, бары ў нас на кожным кроку. Можна ісці па вуліцы, можна ўбачыць шыльду з надпісам БАР, зайсці ў яго, паставіць локаць на стол і замовіць у ліслівага бармана віскі. І так можна рабіць шматкроць, можна штодня заходзіць у бар і замаўляць выпіўку. Мужчыны заходзяць і замаўляюць. Барманы наліваюць чаркі і шклянкі да краяёў. Мара здзейснілася. Мара нашага дзяцінства стала рэальнасцю. Толькі радасці ў тым здзяйсненні мала. Стоячы каля бара “Сняжынка”, мне падумалася, што ўсе спраўджаныя мары выглядаюць пачварна. Жудасна выглядаюць рэалізаваныя мары, так мне падумалася.

Ну дзе, скажы ты мне, у рэальным бары можна пабачыць героя, які кульнуўшы чарку віскі пойдзе змагацца за справядлівасць, ці пойдзе ваяваць з пачвараю і вызваляць з палону прыгажуню? У рэальным бары такіх няма. У бары “Сняжынка” дакладна няма і ніколі не было ніводнага героя. У рэальным бары п’нтосы і мухі.

А нашы хлопчыкі? Што стала з нашымі местачковымі хлопчыкамі, якія так любілі маляваць? Наш Віця Мілько памёр, ён жа быў самы старэйшы. Прыйшла ягоная чарга… Ён адзіны з нас, хто па-сапраўднаму любіў бар. Ён памёр, светлая яму памяць. Можаш выпіць у бары за ягоную чыстую душу. Толік Кісель, які маляваў баравік, стаў святаром. Вова Савіч, які пісаў акварэллю падсушаных падлешчыкаў, цяпер старшыня саюзу мастакоў. Толя Александровіч усё яшчэ малюе залатыя яблыкі ў розных часопісах і дзіцячых кніжках.

Ты думаеш, што я паўтаруся і яшчэ раз скажу табе, што ўсе рэалізаваныя мары выглядаюць паскудна. Не паўтаруся, бо я зайду ў свой любімы барселонскі бар QU-QU, сяду на высокае крэсла і, паставіўшы локаць на стойку, зраблю замову – каву без цукру.

hlobus@litara.net — Wed, 14 May 2008 18:52:35 GMT

1981. Хадыка і сукі

Як там у Жуля Рэнара? Дрэвы, прыміце мяне ў свае браты, я ўжо навучыўся стаяць і маўчаць. Так, здаецца, напісаў імпрэссіяніст Рэнар. Можа я іншымі словамі выклаў думку вялікага літаратара, але сэнс яе захаваў. Я запамінаў рэнараўскі вобраз фізіалагічна, запамінаў усім целам. Стаяць і маўчаць. Я запомніў дакладна, бо прыдумаўся працяг. Стаяць, маўчаць і расці. Пра здатнасць расці, аднойчы разважаў выкладчык Хадыка. Ён казаў, што ў мастака шмат спакусаў расці не ўгору а ў розныя бакі. Кепскае дрэва лянуецца ўздымацца, а ідзе ў сукі. Мастак мусіць сябе даглядаць, як садоўнік даглядае дрэва. Мастак павінен жорстка забараняць сабе быць сукаватым нязграбным кепскім дрэвам. Дзякучы Алегу Хадыку, я запомніў вобраз Рэнара. Сапраўды, трэба стаяць, маўчаць, расці ўгору і можа быць тады дрэвы прымуць цябе ў сваё брацтва.

hlobus@litara.net — Tue, 13 May 2008 09:42:31 GMT

1994 год. Менск. Саюз пісьменнікаў.
Валодзя Сотнікаў і я, п'ем гарэлку з адной шклянкі.
Хто фатаграфаваў? Забі не ўспомню.

hlobus@litara.net — Tue, 13 May 2008 07:10:39 GMT

1998. Сітнік і красоўкі

Выдатны чалавек Валодька Сітнік, залаты чалавек. Дамагаў ён мне шмат разоў, ды я яму ўдзячнасцю сплочваў. Так мы і жылі, і дапамогі свае не рахункавалі. Яму нешта нейкае спатрэбіцца, ён тэлефануе; у мяне надарыцца нявыкрутка, я да яго бягу за парадаю і падтрымкаю. Аднойчы мы выпадкова сустрэліся на праспекце, узрадаваліся, пайшлі ў бар, гарэлкі замовілі. Сядзім, гаворка ідзе. Адчуваю, штосці ў Сітніку змянілася, нешта нейкае перакулілася-перавярнулася. Агледзіў я Валодзьку з ног да галавы. Новыя красоўкі на Сітніку з’явіліся. Белыя, чыстыя, толькі што куплёныя; паглядзеў я на тыя красоўкі ўважліва, і зразумеў: больш мы не сябры. Можаш мне сказаць, што справа зусім і не ў белых красоўках. Спрачацца не стану. Нашто? Мы даўно не сябруем і не бачымся, нават выпадкова не сустракаемся, і не тэлефануе ён мне. Я мог бы патэлефанаваць яму, але нешта нейкае стрымлівае. Я нават ведаю што мяне трымае, мяне стрымлівае ўспамін пра тыя белыя красоўкі на Сітніку.

hlobus@litara.net — Mon, 12 May 2008 12:15:54 GMT

Адам Глобус "Наста на крэсле" 2008 год. Папера, фламастары 150х210 мм.

treeлочка

hlobus@litara.net — Mon, 12 May 2008 11:11:05 GMT

Адам Глобус "Віва Мексіка!!!" 2007 год. Папера, фламастары 150х210 мм.

hlobus@litara.net — Mon, 12 May 2008 07:15:05 GMT

Адам Глобус "Бясконцая геаметрыя" 2008 год. Палатно, акрыл 500х500 мм.

Карціна з гіпсавым кубікам

Карціна з’явілася ў ва мне, а я нават не задумваюся адкуль і чаму яна ўзнікла. Бачу гіпсавы кубік з гіпсавым шарам і конусам, а потым старана пераношу гэтую яву на палатно. Розніца паміж тым, што ўяўлялася і тым, што атрымліваецца на палатне даволі вялікая. Працэс пераносу пакутлівы. Але ў нейкі момант палатно і фарба робяцца для мяне больш значнымі за ўяўленне. Маё ўяўленне пачынае падпарадкоўвацца рэальнаму палатну і такой жа-ж рэальнай фарбе на палатне. Карціна, неўзабаве набывае больш-менш скончаны выгляд, і я нясу яе ў майстэрню, дзе робіцца рамка. Нават у самай простай рамцы карціна становіцца для мяне чужой.

hlobus@litara.net — Sun, 11 May 2008 18:54:30 GMT

Юнгер і радаслоўная

У 1956 годзе Эрнст Юнгер заўважыў: “…менш за ўсё падозранняў выклікае чалавек без якасцяў. Нельга дапусціць, каб цябе аднеслі да арыстакратаў, да памешчыкаў, капіталістаў, кулакоў, цаганоў, яўрэяў ці нават проста да гараджанаў. Таму сёння правадыры народных дзяржаў імкнуцца мець як мага больш нязначную радаслоўную”. Разважаючы ўслед за Юнгерам, варта сказаць, што толькі чалавек з малазначнай радаслоўнай можа выглядаць у вачах народа, як асоба ні ў чым не вінаватая і са спакойным сумленнем.

hlobus@litara.net — Sun, 11 May 2008 07:38:42 GMT

Кот

Французскія маралісты, пішучы пра чалавека, часам натавалі і назіранні за жывёламі. У іх, як і ў людзях, яны шукалі розныя характары… “Жывёл можна падзяліць на разумных і адораных: сабака і слон разумныя, салавей і шаўкавічны чарвяк таленавітыя,” – напісаў мараліст Рывароль. Прачытаўшы такое, я паглядзеў на свайго старога ката. Сярод разумных кот таленавіты, а сярод адораных ён разумны.

hlobus@litara.net — Sat, 10 May 2008 10:49:24 GMT

Ёмка і Ямка

Ёмка любіў Ямку, а Ямка кахала Ёмку. “Табе не ёмка?” – запытала Ямка ў Ёмкі. “Мне заўжды ёмка, калі я ў тваёй ямцы!” – адказаў Ёмка. Абоім зрабілася шчэ ямчэй.

hlobus@litara.net — Sat, 10 May 2008 10:48:30 GMT

Зігфрыд і Маца

Зігфрыд падсунуўся да Мацы. Яна зірнула на Зігфрыда. “Шматабяцальна!” – мільганула ў таго. Зігфрыд памацаў Мацу. Тая палымяна зіркнула на Зігфрыда. На што той сказаў: “Ты мяне позіркам не адсоўвай, у мяне не такі доўгі чэлес!”

hlobus@litara.net — Sat, 10 May 2008 03:43:49 GMT

2008. Генадзь і пахаванні

У горадзе Сочы, на семдзесят першым годзе жыцця памёр ад інсульта Гена Сахарцаў – муж маёй цёткі Рэгіны. Усё жыццё ён прапрацаваў кухарам у рэстарацыях. Штораніцы хадзіў на мора купацца. Простае і светлае жыццё пражыў наш Генадзь Піліпавіч. Мяне ён навучыў заходзіць і выходзіць з мора ў любое надвор’е… На пахаванне я не паехаў. Патэлефанаваў, выказаў спачуванне цётцы, сказаў, што чакаю яе ў Менску. Потым перабраў фотаздымкі, паўглядаўся ў твары тых, каго ніколі больш не пабачу ў нашым зямным святле… А ўночы мне прыбачыўся кепскі сон. Нібыта я хаджу па нашым доме ў Койданава. У руках у мяне вялікі букет з белых вяргініяў. Я прыехаў у свой першы дом на пахаванне. У залі стаіць залаціста-жоўтая дамавіна. І святло ў доме вечаровае, вераснёўскае, залатое. У дамавіне ляжыць мая дачка Ядзя. І мне так пякуча-балюча, што трэба крыкма крычаць, а я моўчкі нахіляюся над дамавінаю, а яна пустая. У дамавіне адно белая абшытая шоўкам падушачка, якая пахне адэкалонам. Я адхінаюся ад апусцелай дамавіны і бачу цётку Рэгіну, што стаіць над блакітнай труною маці сваёй – нашай бабы Ядзі. Свет робіцца шэры, як на фотакартачцы. І ў руцэ маёй сапраўды фотакартачка зробленая на пахаванні бабы Ядзі… Я прачнуўся а трэцяй і да раніцы больш не заснуў.

hlobus@litara.net — Fri, 09 May 2008 14:07:26 GMT

Вольга Сокал паводле майго маленькага малюнка "Каханне вялікіх"
зрабіла такі роспіс у сваёй спачывальні.
Кватэру з роспісам яна прадала, а набыў яе графік Басалыга.
Роспіс знік у час рапарацыі, а малюнак застаўся.

hlobus@litara.net — Fri, 09 May 2008 08:30:46 GMT

2006. Рыгораўна і суд

У тэатры да мяне падляцела раз’юшаная Рыгораўна: “Ты што сабе дазваляеш? Я – публічная… (Рыгораўна набрала поўныя грудзі тэатральнага паветра.) …публічная асоба! А ты што пра мяне пішаш? Мяне друкуць па ўсім сьвеце, а ты ў нейкай сьмярдзючай газэтцы “ННавінка” пішаш пра мяне розную дрэнь! Яшчэ раз напішаш і пойдзеш у суд!” – “Разам з табою, Рыгораўна, разам з табою можна і ў суд!”

hlobus@litara.net — Fri, 09 May 2008 07:48:13 GMT

*

Халодны ранак,
каштан цвіце ўрачыста
і па-мужчынску…

hlobus@litara.net — Thu, 08 May 2008 12:25:57 GMT

Адам Глобус "Вогненнасць" 2008 год. Кардон, змяшаная тэхніка 150х210 см.

hlobus@litara.net — Thu, 08 May 2008 11:09:06 GMT

"Партрэт з аўтапартрэтам" 2001 год, Барселона. Фота Алены Адамчык.

hlobus@litara.net — Thu, 08 May 2008 09:02:19 GMT

*

Не шукай Бога ў люстэрку.