?

Log in

ЗАНАТОЎКІ МАСТАКА [entries|archive|friends|userinfo]
Адам Глобус

[ website | Facebook-hlobus ]
[ userinfo | livejournal userinfo ]
[ archive | journal archive ]

(бяз тэмы) [Чэр. 27, 2017|06:20 pm]
Адам Глобус
[Tags|]

Брыль і веліч

У пасляваеннай беларускай літаратуры было шмат пісьменнікаў высокага росту. Чуў і пра такое… На прыканцы саракавых гадоў на нейкі чарговы злёт літаратараў у Маскву прыехалі маладыя беларускія празаікі Навуменка, Мележ і Брыль. Крытыкі жартавалі, што цяпер у беларускую літарату бяруць толькі высокіх хлопцаў. Не ведаю, як астатнія, а Янка Брыль ганарыўся сваім ростам. Шмат пра яго казаў і пісаў. Ажно пакуль не пачуў заўвагу ад Ларысы Геніюш. Устаючы на бакнкеце, Брыль каленам зачапіў стол з бутэлькамі да талеркамі. Зазвінеў посуд. Добра, што тым разам нічога не перакулілася і не пабілася. Янка Брыль каб пераадолець няёмную цішыню паўжартам сказаў: «Які ж я вялікі!» Брыль нават самыя сур'ёзныя рэчы любіў казаць з усмешачкай. Ларыса Геніюш не прымала такую іранічную танальнасць у размове і сказала проста: «Ты не вялікі. У цябе ногі доўгія!» Брыль зазлаваў, але пярэчыць апальнай паэтцы не стаў. Нашто? Калі адкінуць усё малазначнае, дык у параўнанні з той жа-ж Геніюш пісьменнік Янка Брыль і народны, і дальнабачны, і вялікі.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 27, 2017|10:19 am]
Адам Глобус
[Tags|]

Стральцоў і Лячэбна-працоўны прафелакторый – ЛПП

У Барыса Сачанкі ёсць успамін пра Міхася Стральцова «Конь гуляў на волі…». Там апісваецца, як Стральцоў патрапіў і выйшаў з ЛПП:

«Новая яго жонка доўга не важдалася з Міхасём. Як толькі атрымала кватэру, здала яго ў ЛПП.

Я тады працаваў ужо ў Саюзе пісьменнікаў. І шчыра, па-чалавечы хацеў дапамагчы Міхасю – выпусьціць з ЛПП як найхутчэй. Дзеля гэтага патрэбна была заява ад таго, хто прасіў туды забраць. Выклікалі жонку, папрасілі напісаць такую заяву. Але яна адмовілася гэта зрабіць. Тады мы паслалі ў ЛПП кагосці з нашых пісьменнікаў, здаецца, Л. Прокшу, ён дамовіўся з начальствам, каб Міхася перавялі на лягчэйшую працу (яго прызначылі бібліятэкарам), а потым праз нейкі час дамагліся, каб і зусім выпусцілі».

Ні са Стральцовым ні з Сачанкам я ніколі не гаварыў пра ЛПП – турму для хворых на алкагалізм. З іншымі гаварыў шматкроць, а з імі – ніколі.

Перад тым як патрапіць у ЛПП дзядзька Міша спіўся так, што яго нават цяжка было пазнаць. Многія і не пазнавалі. Аднойчы, ён пазваніў да нас у дзверы, я адчыніў. Ён папрасіў паклікаць бацьку ці маці. Я гукнуў тату. Пазней, спытаў: «Хто гэта да нас заходзіў?» Тата сказаў, што гэта Стральцоў прасіў на бутэльку. Я страшэнна захваляваўся, бо ў змэнчаным і худым чалавеку не пазнаў дзядзьку Мішу. Не пазнаў, бо ён выглядаў не проста іншым, ён нават нібыта стаў ніжэйшым на сантыметраў дзесяць.

Калі я пачуў, што Стральцоў у ЛПП, не здзівіўся.

Жыццё падобнай установы я назіраў зблізку ў Слабодцы, што пад Браславам. Чалавеку, які туды трапляе амаль немагчыма дапамагчы. Ён трывае цяжар зняволення, а ты мусіш змірыцца з ягонай адсутнасцю. Тое, што дзядзька Міша там пакутваў – зразумела. Шмат хто спрабаваў яму дапамагчы і дапамагаў, гэта вядома. На мой розум, шмат што з той дапамогі толькі ўскладняла бытаванне паэта ў ЛПП.

Крыху суцяшала тое, што Стральцоў дасылаў у Мінск вершы і ў тыднёвіку «ЛіМ» можна было прачытаць:

Шматок паперы, карандаш,
Яшчэ – цыгарка.
Вось гэты дзень – ён будзе наш,
Навошта сварка?
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 26, 2017|10:36 am]
Адам Глобус
[Tags|]

КАШУЛЯ

Казка пра героя карціны Казіміра Малевіча «Складанае прадчуванне (Торс у жоўтай кашулі)»

Мастак Казімір Малевіч адкрыў дзве школы для маладых мастакоў. Адну ў горадзе Віцебску, а другую – у Смаленску. Малевіч мусіў шмат ездзіць з Віцебска ў Смаленск і назад. Ездзіў ён праз горад Оршу. Там мастаку даводзілася спыняцца, а часам і начаваць, бо цягнікі ў суровы пасляваенны час хадзілі кепска, часта спазняліся і затрымліваліся.

У Оршы ў Малевіча быў знаёмы доктар, які заўсёды насіў жоўтую кашулю. Звычайна дактары носяць белыя ці зялёныя апранахі, а гэты выбраў сабе жоўты колер. Уся Орша называла яго не інакш як Жоўтая Кашуля. Усе помнілі яркі жоўты колер адзення, але мала хто мог нешта сказаць пра твар знакамітага доктара, бо ўласна твару ў яго і не было.

Адсутнасць твару і зацікавіла Казіміра Малевіча. Ён пазнаёміўся з доктарам, каб напісаць яго партрэт. Мастака так усхвалявала бястварае аблічча чалавека, што ён намаляваў не адзін, а два партрэты Жоўтай Кашулі. Першы партрэт Казімір падарыў незвычайнаму натуршчыку, а другі пакінуў сабе. У знак падзякі за падораны партрэт доктар дазваляў Малевічу спыняцца і начаваць у сваім доме.

Дом быў знакамітым, бо туды прыходзілі па дапамогу для сваіх дзетак жанчыны не толькі з усёй Оршы, але і з яе ваколіц. Доктар папраўляў здароўе дзяцей крынічнай вадой. У садзе за домам з-пад зямлі ішла чысцюткая халодная вада. Доктар абклаў крынічку сабранымі ў полі камянямі. У каменнае кола замацаваў металічную трубу, з яе і пачынаўся Светлы ручай. Лекар называў сваю крыніцу Светлай, адпаведная назва перайшла і на ручай.

Вада са Светлай крыніцы была смачная, а калі ў яе дадаваліся травы, сабраныя Жоўтай Кашуляй, тады вадой можна было паправіць здароўе любому дзіцяці. Праўда, было некалькі ўмоў.

Каб вада са Светлай крыніцы падзейнічала, яе павінна была прасіць маці хворага дзіцяці. Калі ж па ваду прыходзіў бацька, дзед ці баба, вада не дзейнічала. Акрамя першай умовы была і другая, больш цяжкая для выканання. Дзіця павінна было не проста выпіць глыток цудадзейнай вады, але і пасля гэтага цэлую гадзіну нерухома праляжаць у ложку. Лекар настойліва раіў даваць ваду дзіцяці перад сном. Толькі ж не ўсе слухаліся Жоўтую Кашулю. Некаторыя спяшаліся як мага хутчэй дапамагчы хвораму, а праз гэта больш шкодзілі, чым дапамагалі.

Трэцяя ж умова была самай простай: пра Жоўтую Кашулю і Светлую крыніцу можна было расказваць толькі тым, хто трапіў у бяду, і тым, каму патрэбна неадкладная дапамога. Але нават такую простую ўмову няўдзячныя людзі часта не выконвалі.

Знайшліся такія, хто абвінаваціў доктара ў сяброўстве з нячыстымі сіламі – чарцямі – і ворагамі народу – шпіёнамі. Міліцыянеры зрабілі спробу арыштаваць Жоўтую Кашулю. Уласна кажучы, кашулю яны арыштавалі, але самога доктара не знайшлі. Міліцыя нават прымусіла мастака Казіміра Малевіча намаляваць яшчэ некалькі партрэтаў знакамітага доктара. Малевіч выканаў патрабаванне, але па тых малюнках нельга было пазнаць лекара, таму доктар і застаўся на волі.

Добрыя людзі казалі, што Жоўтая Кашуля яшчэ доўга жыў каля розных чыстых крыніц і паспеў паправіць здароўе многім хворым дзецям.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 26, 2017|10:26 am]
Адам Глобус
[Tags|, ]

2017. Яна і рогі

Тэлефануе натуршчыца Яна і сумным голасам паведамляе, што не прыйдзе пазіраваць. На маё яшчэ больш сумнае: «Чаму?» Адказала: «Прышч на лобе вылез ды такі вялізны і такі чырвоны, што не хочацца з дому выходзіць». Каб прагнаць маркоту, я пажартаваў: «Можа гэта і не прышч, а рог?» На што атрымаў катэгарычнае: «У дзяўчат рогі не растуць!» Пасмяяўшыся, мы дамовіліся перачакаць яе крытычныя дні і вярнуцца да малявання праз пару дзён.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 25, 2017|10:39 am]
Адам Глобус
[Tags|]

Беларусы і хрысціянства

У міжваенны час у Заходняй Беларусі выходзіў сатырычны часопіс «Авадзень», дзе друкаваліся жарты, накшталт такога:

Паліцыянт: «Ты беларус?»
Арыштант: «Так».
Паліцыянт: «Камуніст?»
Арыштант: «Не».
Паліцыянт: «Што ты ілжэш, сабака, гэта ж сінонімы».

Для большасці міжваенных палякаў, словы «беларус» і «камуніст» былі сапраўднымі сінонімамі. Для большасці тагачасных беларусаў «паляк» і «католік» блізказначныя словы, а «рускага» яны лічылі за «праваслаўнага», хай сабе ён і крычаў з трыбуны пра камунізм. Таму вяртанне хрысціянскіх каштоўнасцяў у Беларусі ідзе цяжка. Нам значна бліжэй ідэі сацыяльнай роўнасці і справядлівасці, чым польскі касцёл і руская царква. «Свабода, роўнасць, братэрства!» -- лозунг, які заўжды знаходзіць водгук у беларусаў. Хрысціянства для шмат якіх беларусаў другасны і малацікавы светагляд, які праз сваю шматпалярнасць і шматканфесійнасць імкнецца зруйнаваць нашу ідэнтычнасць.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 25, 2017|09:42 am]
Адам Глобус
[Tags|]

*

Шапагалічкі мераюцца даўжынёю чэкаў...
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 25, 2017|09:35 am]
Адам Глобус
[Tags|]

*

Парк перад дажджом
сцішыўся і пацямнеў,
першыя кроплі...
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 24, 2017|06:50 pm]
Адам Глобус
[Tags|]

2017. Іван і прадмет

Твар у журналіста Івана шэры, пракураны і стомлены. Пытаюся: «Што ты такі змэнчаны? Хто цябе так замардаваў?» – «Адсутнасць навінаў замучала. Учора ўвечары дзяжурыў і сёння з раніцы да абеду ў рэдакцыі прасядзеў. Шукаў навіны, а іх няма. Зусім нічога не здараецца і не адбываецца. Такі быў настрой, што хацелася збегаць у метро і пакінуць там падазроны прадмет!» – «Не збегаў і не пакінуў?» – «У гэты раз вытрымаў! Цяжка было, але вытрымаў. І скажу табе так… Калі ў наступны раз у час майго дзяжурства не будзе навінаў, я спушчуся ў метро і пакіну прадмет. Далібог пакіну…»
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 24, 2017|06:43 pm]
Адам Глобус
[Tags|]

2017. Пазняк і выбар

Чытаю, што Пазняк зноў – старшыня партыі, і абралі яго аднагалосна. Ці быў у тых партыйцаў выбар, калі кіраўніка абралі аднагалосна? Рытарычнае пытанне. Нават старшыню ў саюзе наскрозь рацыянальных дызайнераў не выбіраюць аднагалосна. Міця Сурскі чорт ведае які раз раз абвяшчаецца старшынёй, але ў час выбараў у яго і альтэрнатыва была, і спрэчкі вяліся, і сваркі прагучалі. Хай сабе меншая і вельмі дэкаратыўная альтэрнатыва мелася і на выбарах прэзідэнта рэспублікі. Пра аднагалоснасць там пасаромеліся казаць. Тут, у гісторыі з Пазняком ніхто пра сорам і не падумаў, а трэба было ўзяць ды падумаць… Зрэшты… Пра што я тут разважаю? Ці быў у нас кольвек які выбар наогул?
Спасылка1 камэнтар|Пракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 24, 2017|10:19 am]
Адам Глобус
[Tags|]

2017. Грыневіч і самаіронія

Мастаку патрэбна самаўпэўненасць, без веры ў сябе шмат не зробіш. У некаторых самапавага і бясконцыя самаўсхваленні перарастаюць у хранічную пыху. Ад пыхлівасці ёсць адзіны надзейны сродак – іронія. У Сяргея Грыневіча яна ёсць… Як і кожны беларускі мужчына Грыневіч у пэўным веку пасівеў. Калі на адкрыцці сваёй персанальнай выставы ён з'явіўся ў чорным гарнітуры, сівізна проста ззяла. «У цябе, Сяргей, цяпер такая сівая, срэбная і светлая галава!» – нягегла пажартаваў нехта з самаўпэўненых калегаў. На што тут жа атрымаў ад Грыневіча іранічны адказ: «Не хвалюйся, неўзабаве і ты пасівееш, і гэта зусім не больна!»
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 23, 2017|07:51 pm]
Адам Глобус
[Tags|]

МЕХ

Казка пра героя карціны Казіміра Малевіча «Мужчына з мехам»

Мастак Казімір Малевіч прагульваўся па Віцебску, калі пабачыў чалавека з шэрым мехам за плячамі. Той няспешна ішоў па асветленай залатым вечаровым сонцам вуліцы. Было відаць, што ён моцна стаміўся за дзень і яму цяжка даецца кожны крок.

У мастака ўзнікла жаданне спыніць чалавека з мяшком і запрасіць яго ў майстэрню, каб там неадкладна намаляваць. Малевіч дагнаў прахожага і павітаўся:
– Добры вечар! Я мастак Казімір Малевіч. Бачу, што вы стаміліся. Таму хацеў бы запрасіць вас у майстэрню і пачаставаць салодкім чаем з абаранкамі. Пачастунак прапаноўваю не дармовы. За чай з абаранкамі вы мне гадзіну папазіруеце. Я вельмі хачу намаляваць з вас карціну «Мужчына з мехам», бо вы мяне моцна ўразілі.

Чалавек паставіў шэры мех на зялёную траву, дастаў з кішэні белую хустачку і выцер ёю свой потны чырвоны лоб:
– Добра. Я пайду з вамі ў майстэрню, там вып’ю шклянку чаю і з’ем пару абаранкаў. Я папазірую вам для карціны «Мужчына з мехам». А пакуль буду пазіраваць, раскажу, чаму так моцна стамляюся кожны божы дзень… Выбачайце, што не адразу назваў сябе. Я ветэрынар Уладзімір Хвастовіч.

Мастак і ветэрынар паціснулі адзін аднаму рукі. У Малевіча былі вялікія белыя рукі, а ў Хвастовіча – вялікія чырвоныя.

У майстэрні Казіміра Малевіча панаваў ідэальны парадак. Мастак наліў госцю поўную шклянку духмянага чаю. Той пачаставаўся абаранкамі, выпіў чаю і стаў пасярод майстэрні ў позу, патрэбную мастаку. Пакуль Казімір Малевіч пісаў карціну, ветэрынар расказаў дзівосную гісторыю пра свой шэры мех.

Тры гады назад Уладзімір Хвастовіч ішоў неяк раніцай у свой ветэрынарны пункт. Кіраваўся да рагатых і хвастатых пацыентаў. Па дарозе ён сустрэў старую жанчыну, якая марудна ішла па сцежцы. За плячыма яна несла шэры мех, мяркуючы па ўсім, цяжкі. Ветэрынар вырашыў дапамагчы жанчыне. Як высветлілася, яна таксама кіравалася ў ветпункт. У яе мяху сядзеў хворы сабачка.

Хвастовіч занёс мех да сябе ў кабінет і дастаў з яго жывёлу. Агледзеў яе, але ніякіх прыкмет хваробы не знайшоў. Тут старая і прызналася: яна знарок трапілася на вочы ветэрынару, бо стамілася штодня цягаць за плячыма цяжкі мех. А цягаць яго ёй даводзілася таму, што мех быў чароўным і мог вылечыць любую хваробу. Для гэтага трэба было пасадзіць у яго хворую жывёліну, закінуць мех за плечы і абысці з ім квартал. Пасля гэтага жывёла ў мяху станавілася абсалютна здаровай!

Ветэрынар не паверыў старой. Ён узяў шэры мех і пасадзіў у яго хворае кацяня, якое прынесла бялявая дзяўчынка. З мехам за плячыма Хвастовіч абабег квартал, у якім стаяў ветэрынарны пункт. Калі пасля гэтага ён дастаў з меха кацяня, яно было зноў здаровым. Нават следу хвароба на ім не пакінула. Хвастовіч хацеў вярнуць шэры мех старой жанчыне, але яе нідзе не было. Колькі ён ні шукаў, так і не знайшоў гаспадыню чарадзейнага меха…

Тры гады Хвастовіч цягаў у мяху хворых жывёл, ажно пакуль яго не спыніў мастак. Зразумела, што Казімір Малевіч таксама не паверыў Хвастовічу. Ён нават пасмяяўся з ветурача. Тады той зняў са сцяны майстэрні чучала савы, паклаў яго ў мех і прапанаваў Малевічу абысці з ім квартал. Казімір абабег квартал з чучалам у мяху. Калі ж ён развязаў мех, дык адтуль вылецела жывая і здаровая птушка. Яна праляцела над мальбертам і накіравалася да акна. Добра, што вечар быў цёплы і акно ў майстэрні было расчынена. Сава вылецела ў пацямнелае зорнае неба і там знікла. Мастак падняў з падлогі пусты мех і хацеў вярнуць яго Уладзіміру Хвастовічу. Толькі ветэрынара ў майстэрні ўжо не было.

Тры месяцы і тры тыдні мастак Малевіч насіў вакол свайго квартала пташак, катоў і сабак. Падбіраў хворых, а выпускаў здаровых. Ён насіў за плячыма шэры мяшок, ажно пакуль яго не спыніў малады чалавек і не прапанаваў дапамогу. Шэры мех перайшоў да гэтага добрага чалавека. Цяпер той займаецца лячэннем хворых жывёл.

На добры ўспамін пра чарадзейны шэры мяшок нам засталася карціна Казіміра Малевіча, якая зараз вісіць у гарадскім музеі ў слаўным горадзе Амстэрдаме.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 23, 2017|10:23 am]
Адам Глобус
[Tags|]

Грыневіч і сацыялістычны манументалізм

Заняпад манументальнага мастацтва ў Беларусі пачаўся на пачатку васмідзесятых гадоў. З велічнай формы ўжо выветрываўся узнёслы і натхняльны змест. Роспісы, вітражы, мазаікі страцілі прывабнасць, бо паказаныя на іх героі парабіліся персанажамі далёкай мінуўшчыны. Шмат хто з іх нават страціў станоўчасць. Касманаўты, будзёнаўцы, партызаны, камуністы, ленінцы, дзяржынцы перасталі быць узорамі для пераймання. Нават ідэалізаваныя рабочыя і сяляне больш не радавалі народ. На нейкі зусім кароткі час манументалісты схаваліся за вобразамі дзяцей і гістарычных персанажаў, кшталту Скарыны і Буднага. Было адчуванне, што беларускія манументалісты гавораць на мове, якую ўжо ніхто не разумее і, самае горкае – ніхто не збіраецца вучыць. Менавіта ў гэты час, Сяргей Грыневіч скончыў аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва ў інстытуце. Як чалавек кемлівы, Сяргей ведаў, што дрэва пачынае засыхаць з вершаліны. Пакуль у сталічным Мінску будзе ісці працэс канчатковага заняпаду манументальнай прапаганды, у прыпамежнай і спакойнай Гародні можна будзе крыху папрацаваць манументалістам і нарабіць вялікіх пано. Трэба сказаць, што Грыневіч адзін з самых цікавых манументалістаў сацыялістычнай Беларусі. Калі б я пісаў кнігу пра гісторыю манументальнага мастацтва ў БССР, дык апошні значным мастаком назваў бы Сяргея Грыневіча.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 22, 2017|11:42 pm]
Адам Глобус
[Tags|]

*

Неанарцыз...
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 22, 2017|08:06 pm]
Адам Глобус
[Tags|]

ЧОРТ

Казка пра героя літаграфіі Казіміра Малевіча «Чорт»

Здараецца, што які-небудзь добры чалавек знаходзіць у парку птушанятка. Забірае яго дадому, адагравае, выгадоўвае і выпускае на волю. А бывае, сустракае ў лесе маленькае хворае ваўчаня. Вылечыўшы і падгадаваўшы яго дома, чалавек вяртае тое ваўчаня ў родны лес. Звычайная справа для разумных людзей – дапамагаць птушкам і жывёлам у бядзе.

Мастак Казімір Малевіч быў добрым і разумным чалавекам. Ніхто не сумняваўся, што ён заўсёды дапаможа жывёле ці птушцы, якая трапіць у бяду. І аднойчы з чулым і спагадлівым мастаком Малевічам здарылася надзвычайная гісторыя.

Пасля працы ў майстэрні Казімір вырашыў прагуляцца ў парку. І пад высокім дубам сярод лістоты і жалудоў ён пабачыў зусім не птушаня ці ваўчаня, якому трэба неадкладная дапамога… Малевіч пабачыў маленечкага чорнага чорціка. Калі мастак схіліўся над ім, той цяжка ўздыхнуў і папрасіў: «Дапамажы мне, добры чалавек!» Чорцік сказаў гэта такім сумным голасам і ўздыхнуў з такой скрухай, што Малевіч пашкадаваў яго, падняў з зямлі і аднёс у майстэрню.

Там чорцік папіў цёплага малака з мёдам і ачуняў. Казімір прапанаваў знайдышу выбар: вярнуцца ў парк да вольнага жыцця ці застацца ў майстэрні і пачаць вучыцца. Мастак быў абсалютна ўпэўнены, што чорцік будзе рвацца на свабоду. Але чорт выбраў майстэрню замест парку і вучобу замест гультаяватага жыцця.

Вучыўся чорцік так старанна, што Казміру Малевічу давялося купляць яму школьную форму, каб весці ў гімназію. Пэўныя складанасці ў чорціка ў ёй былі, бо яму даводзілася хаваць рогі ў густых валасах і насіць спецыяльны абутак, каб аднакласнікі крый бог не пабачылі яго чорныя капыты. У гімназіі чорцік вучыўся пад псеўданімам Міралюб Чорны. Вучыўся так добра, што скончыў не толькі гімназію, але і ўніверсітэт.

Міралюб Чорны стаў выдатным чарцёжнікам. Разам з Казімірам Малевічам ён прыехаў у Віцебск. Там выкладаў чарчэнне ў Віцебскім мастацкім вучылішчы. Лепшага за яго чарцёжніка беларускі горад не бачыў за ўсю сваю доўгую гісторыю. А калі з часам Казімір Малевіч пераехаў жыць і працаваць у іншы горад, дык чорцік застаўся ў Віцебску. Тут ён пражыў доўгае і шчаслівае жыццё сапраўднага чалавека і выхаваў шмат выдатных чарцёжнікаў.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 21, 2017|10:10 am]
Адам Глобус
[Tags|]

1979. Каралевіч, Залатуха і Лось

У Залатухі з Каралевічам былі прыяцелькія адносіны. Увесь свой трэці курс яны таварышавалі, а на чацьвёртым іх адносіны сталі прахалоднымі. Мне зрабілася цікавым, чаму Каралевіч і Залатуха перасталі сябраваць. Я доўга думаў у каго з іх запытацца пра згасанне сяброўства. У сталічнага Юры Каралевіча ці вясковага Міколы Залатухі? Вырашыў, што прастадушны і дабразычлівы Залатуха мне чымсці бліжэй. Ён і расказаў пра парады. Запрасіў гарадскога таварыша да сябе ў родную вёску. Той пачаў паглядаць на вяскоўцаў, як на людзей ніжэйшых. Пачаў выказвацца пра іх няправільны лад жыцця, і што самае найгоршае – пачаў раздаваць чужым людзям парады. Мікола прасіў Юру ўстрымацца ад некарэктных парадаў. Каралевіч успрыняў сяброўскую просьбу, як злую і недаравальную крытыку. Адносіны сапсаваліся. Тады падумалася, і ў мяне магло здарыцца нешта падобнае, калі я з Алесем Ласём ездзіў да бабы з дзедам у вёску Варакомшчыну. Добра, што Лось не даваў парады нашым вяскоўцам і не паглядаў на іх, як на людзей ніжэйшых за сябе, хоць і росту ў Алеся Лася на сантыметраў дзесяць больш, чым у Юры Каралевіча.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 21, 2017|09:43 am]
Адам Глобус
[Tags|, ]

2017. Брыль і Арлоў

Гумарыст Янка Брыль не выходзіў на сцэну без паперкі. Брыль мог і не даставаць тую паперу з кішэні, але яна ў яго заўсёды была. Іван Антонавіч старана рыхтаваўся да выступаў. На невялічкіх паперках ён нарыхтоўваў жарты. Брыль дасціпна і артыстычна агучваў нарыхтаваныя жартачкі, а ўдзячная публіка смяялася. Публіка смяялася так, нібыта ў людзей за шчакою ляжаў загадзя падрыхтаваны смех. У літаратурным жыцці цяпер моцна не хапае брылёўскіх жартаў і брылёўскай падрыхтаванасці. Толькі Валодзя Арлоў падобным чынам сумленна рыхтуецца да сваіх выступаў. Дарэчы, ён, як той Янка Брыль, свае жарты прыносіць на сцэну запісанымі на паперы.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 20, 2017|09:37 am]
Адам Глобус
[Tags|, ]

Чэхаў і “Нельга забыць”

Мастакі найбольш трапна выказваюцца пра мастакоў, а пісьменнікі – пра сваіх калег літаратараў. Антон Чэхаў так напісаў пра Дабралюбава: “У Іркуцку ўсе кучары падобныя на Дабралюбава”. Услед за Чэхавым магу сказаць, што мінскі крытык Алесь Кучар быў падобны на самага звычайнага таксіста. Дарэчы, у мінску шмат хто з літаратараў падобны на таксіста. Можна згадаць Алеся Жука і Уладзіміра Някляева, Віктара Супрунчука і Анатоля Сідарэвіча, Сяргея Дубаўца і Змітрака Бартосіка... А вось журналістка Святлана Алексіевіч на таксістку мала падобная. Тут напрошваецца іншае параўнанне. У Мінску большасць завучаў малодшых класаў нечым нагадваюць пісьменніцу Святлану Алексіевіч. Падабенства робіцца відавочным, калі такая завуч заходзіць у клас з кнігай апавяданняў пра дзяцей вайны – “Нельга забыць”. З кнігай “Нельга забыць” нават простая настаўніца робіцца падобнай на Святлану Алексіевіч, а завуч і пагатоў.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 20, 2017|09:18 am]
Адам Глобус
[Tags|]

2017. Брыль і мана

Калі ўсю шматтомную творчасць Янкі Брыля паказваць праз адзін сказ, дык я выбраў бы яго з кніжачкі позняе прозы “На сцежцы дзеці”: “Тут ужо ішла дзедава святая мана, – буслік не забіўся, а яго завезлі ў бальніцу і ён там паправіцца, прыляціць...” Трэба сказаць, што Іван Антонавіч Брыль і сапраўды верыў, што ў літаратуры неабходна “дзедава святая мана”. Без падманаў і хітрыкаў Брыль не выдаў ніводнай сваёй кнігі. Яму падавалася, што разумны чытач не скажа пра ману, а большасць чытачак і чытачоў тае, схаванай у глыбока нацыянальны сацыялістычны рэалізм “святой” маны і не заўважаць.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 19, 2017|11:25 am]
Адам Глобус
[Tags|]

2017. Брыль і 100 гадоў

Калі твайму любімаму пісьменніку спаўняецца сто гадоў – выдатна. Цудоўная нагода для свята. Звычайна, падобныя даты я сустракаў з радасцю. Да сёняшняга дня… Янка Брыль адзін з самых чытэльных беларускіх пісьменнікаў. Чытаю і перачытваю, бо ў яго я вучыўся і вучуся мове. Найперш мове, бо ў мяне з Брылём розны светагляд. З-за гэтага я неаднойчы крытыкаваў кнігі народнага пісьменніка Брыля. Ён крытыку не прымаў, нерваваўся і апісваў маю сям'ю злымі словамі. Дайшло да таго, што Брыль нейкі час нават не вітаўся з маімі бацькамі. Літаратурнае жыццё напоўнена супярэчнасцямі і сваркамі, натуральна. Толькі ў гэтую натуральнасць не ўпісваецца свята з нагоды стагоддзя. Да такіх юбілеяў мне давядзецца прывыкаць. Каб я меў здольнасць да змены светагляду, прывыканне пайшло б шпарчэй, але свой анархічны і тутэйшы светагляд я змяняць не збіраюся. Падобна на тое, што і Янка Брыль сваё бачанне свету не памяняе. Зрэшты ў нас ва ўсіх ёсць яшчэ крышку часу да стагоддзя Янкі Брыля.
СпасылкаПракамэнтаваць

(бяз тэмы) [Чэр. 19, 2017|11:13 am]
Адам Глобус
[Tags|]

2017. Зліўчыкаў і красленне

Зліўчыкаў – акуратыст. Любіць каб усё было ўпарадкавана, каб кожная рэч ляжала на сваёй палічцы, каб справы рабіліся сваечасова. Выдатны характар для гаспадара, але ў гэткай выдатнасці ёсць і пэўная заганнасць. Вось прыклад… Калі Зліўчыкаў даведваецца пра смерць знаёмага, ён перш-наперш адкрывае папяровы (Ён у нас яшчэ і кансерватыўны традыцыяналіст!) нататнік з тэлефонымі нумарамі і чорнай асадкай абводзіць прозвішча памерлага. Зліўчыкаў старана выкрэслівае вакол прозвішча тлустую чорную рамку. Тая рамка атрымліваецца роўнай, не дарма Вальдэмар Зліўчыкаў атрымаў адукацыю настаўніка краслення. Бачыш чалавека за такім заняткам і міжволі задумваешся над пытаннем… А хто возьме імя ды прозвішча краслюна Зліўчыкава ў жалобную рамку? Нехта ж абавязкова возьме… Я не прыспешваю час. Наадварот, дзе толькі магу я яго крыху замаруджваю, і ў тым замаруджаным часе апісваю дзіўныя паводзіны сУчаснікаў, у тым ліку і такіх акуратных, як Вальдэмар Зліўчыкаў з ягоным жыццём выкрасленым пад лінейку.
СпасылкаПракамэнтаваць

navigation
[ viewing | most recent entries ]
[ go | earlier ]